Endüstriyel Fan Balansı ve Yerinde Balans Hizmeti

Fan balansı, rotorun kütle merkezindeki sapmanın oluşturduğu dengesizlik kuvvetini ölçerek uygun konumda kütle ekleme veya çıkarma yoluyla azaltma işlemidir. Değerlendirme yalnız genel titreşim seviyesine dayanmaz; 1X bileşeni, faz açısı, mekanik durum ve çalışma koşulları birlikte incelenir. Amaç sıfır titreşim iddiası değil, fanın yapısına ve kabul kriterlerine uygun, doğrulanabilir bir çalışma davranışı elde etmektir.

Önce fanın güvenliği, mekanik uygunluğu ve kararlı çalışma koşulu kontrol edilir. Sensör ve faz referansı yerleştirilerek başlangıç vektörü alınır. Güvenli bir deneme ağırlığının oluşturduğu genlik-faz değişiminden etki katsayısı hesaplanır ve düzeltme ağırlığı belirlenir. Her ağırlık uygulaması fan tamamen durdurularak yapılır. Son çalıştırmada titreşim, faz ve diğer frekanslar yeniden ölçülerek sonuç teknik olarak değerlendirilir.

Evet, fanın mekanik durumu, erişimi ve güvenli çalıştırma şartları uygunsa yerinde balans rotor sökülmeden uygulanabilir. Titreşim ve faz ölçümleri fan çalışırken alınır; deneme veya düzeltme ağırlığı takılmadan önce fan durdurulur, enerji kaynakları güvenli hâle getirilir. Rotor hasarı, kararsız devir, rezonans veya uygun ağırlık bağlantı alanının bulunmaması hâlinde farklı bir yöntem gerekebilir.

Süre; fanın büyüklüğüne, erişime, muhafazaların durumuna, çalışma devrine ulaşma zamanına, proses kararlılığına, tek veya iki düzlem ihtiyacına ve gerekli kontrol koşusu sayısına bağlıdır. Mekanik bir problem tespit edilmesi hâlinde balans uygulamasından önce bakım gerekebilir. Bu nedenle inceleme yapılmadan kesin süre vermek doğru değildir; saha planı makine ve işletme şartları değerlendirildikten sonra oluşturulur.

Fiyat; fan sayısı, rotor boyutu, çalışma devri, tek veya iki düzlem uygulaması, ölçüm noktaları, güvenli erişim, duruş ve çalıştırma organizasyonu, saha konumu ve raporlama kapsamına göre belirlenir. Düzeltme ağırlığı için özel mekanik hazırlık veya ön bakım gerekiyorsa kapsam değişebilir. Kesin teklif için fan bilgileri, mevcut titreşim verileri ve uygulama koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Hayır. Yüksek fan titreşimi balanssızlığın yanında rulman hasarı, mekanik gevşeklik, hizasızlık, mil eğriliği, kayış-kasnak problemi, rezonans, aerodinamik kuvvet veya kanal etkileşiminden kaynaklanabilir. Balans düzeltmesi yalnız dengesiz kütle dağılımına bağlı bileşeni hedefler. Bu nedenle ölçüm yönleri, faz, FFT, mekanik kontroller ve proses koşulları değerlendirilmeden her titreşim problemi balans ağırlığıyla çözülmeye çalışılmamalıdır.

Tek düzlem balans, genellikle dar rotorların bir düzeltme düzlemindeki kuvvet dengesizliğini azaltmayı hedefler. İki düzlem balans ise rotor boyunca oluşan moment etkisini de ele almak için iki bağımsız düzeltme konumu kullanır. Seçim yalnız rotorun genişliğine bakılarak yapılmaz; yataklardaki genlik ve faz ilişkisi, çalışma devri, rotor geometrisi ve düzeltme düzlemlerinin etkinliği birlikte değerlendirilir.

Yerinde fan balansı çoğunlukla fanın güvenli, kararlı ve temsil edici çalışma devrinde gerçekleştirilir. Deneme ve düzeltme koşularında devir, damper konumu, yük ve sıcaklık mümkün olduğunca benzer tutulur. Kritik hıza veya yapısal rezonansa yakın bölgelerde küçük devir değişimleri büyük genlik-faz değişimi oluşturabilir. Böyle durumlarda standart tek hızlı yaklaşım yerine fanın hız davranışı ayrıca değerlendirilmelidir.

Uygulama sonuçları teknik raporda kayıt altına alınır. Raporda makine bilgileri, ölçüm noktaları ve yönleri, çalışma devri, başlangıç titreşim ve faz değerleri, kullanılan deneme ve düzeltme ağırlıklarının miktarı ile konumu, son ölçüm sonuçları ve teknik değerlendirme yer alabilir. Mekanik bakım ihtiyacı veya sonraki trend için takip ölçümü önerisi bulunuyorsa bunlar da raporda belirtilir.

Yerinde balans fan sökülmeden kendi yatak, şase ve tahrik sistemi üzerinde yapılır; gerçek saha davranışını ölçer ve demontaj ihtiyacını azaltabilir. Fason veya atölyede balans işleminde rotor sökülerek balans makinasında kontrollü destek koşullarında değerlendirilir. Yeni üretilen, tamir edilen veya sahada güvenle düzeltilemeyen rotorlar için atölye yöntemi uygun olabilir. Seçim ekipman geometrisi, çalışma koşulları ve bakım planına bağlıdır.